Atatürk – twórca nowego narodu

Atatürk – twórca nowego narodu

Wyobraźcie sobie, że żył kiedyś w Turcji taki mężczyzna, który swoim dyktatem przekoziołkował życie Turków o  sto osiemdziesiąt stopni. Pod jego rządami wprowadzono kalendarz gregoriański, alfabet łaciński, oczyszczono język turecki ze słów pochodzenia arabskiego, wprowadzono nazwiska. Mustafa Kemal – bo o nim mowa – wybrał dla siebie nazwisko: „Atatürk”, czyli „Ojciec Turków”, którego nie wolno było nosić żadnemu innemu mieszkańcowi tego kraju. Wymyślił nowy naród turecki wmawiając mu nową przyszłość i przeszłość, ale i siłą – nie zawsze łagodnej perswazji – narzucił mu nową obyczajowość, nową kulturę prawną. “Jakże szczęśliwy jest ten, kto może powiedzieć, że jest Turkiem.” – mawiał. Dzisiaj w Turcji nie ma praktycznie garkuchni, w której Atatürk nie przypatrywałby się jak młócisz kebab.

Z wąsem czy bez?
Do dziś jest uwielbiany i hołubiony przez większość Turków. Niezależnie od płci, wieku, poglądów politycznych czy statusu społecznego. Atatürk jest zawsze i wszędzie. Atatürk jest świętością, skarbem narodowym o czym mogę się przekonać tuż po wjeździe do Stambułu, zewsząd nawiedzają mnie jego cokoły, obrazy, flagi z głową przywódcy.

DCIM101GOPROG2035128.

Z kolei przemierzając Ankarę swojej sympatii wobec Atatürka nie kryją mechanicy w warsztatach samochodowych, gdzie obok powieszonej pułki z zestawem wkrętaków wisi obraz jednego z wcieleń Turka. W pewnym momencie prezydent stwierdził, że tureckie wąsiska są mało europejskie, więc wypadałoby je zgolić. Ale jeszcze dalej posunął się w kwestii nakrycia głowy – nakazał zastąpienie fezu kapeluszem, a oporni w tej kwestii byli skazywani nawet na karę śmierci. Stąd też wynikają wspomniane przeze mnie inkarnacje w wizerunkach polityka, chociażby na jednej ze ścian któregoś z warsztatów. Mawia się, że Izmir jest najlepszym przykładem miasta, gdzie gołym okiem widać sukces reform, jakich dopuścił się kraj dzięki rządom „Ojca Turków” – jest w pełni demokratycznie i nowocześnie.

DCIM101GOPROG2045133.

Rzekomo to tam kocha się go najbardziej. W 2012 roku blisko dwa i pół tysiąca osób zebrało się na Placu Republiki i ustawiło się tak, aby uformować tzw. żywy portret Mustafy Kemala. Warto wyguglować, by zobaczyć ten niecodzienny spektakl.

Bryka Atatürka
Uroczystości żałobne trwały wiele dni. Był pochowany tymczasowo, rozpisano konkurs na jego mauzoleum. Wybudowano je w Ankarze, w latach 50. Tam spoczywa na głębokości 40 m do dziś. Anıtkabir, czyli mauzoleum Atatürka postanowiłem zwiedzić jakimś dziwnym dla siebie niefartem w przeddzień rocznicy jego śmierci. Wyszło niestety moje nieprzygotowanie. Miejsce wiecznego spoczynku zostało zaprojektowane przez architektów: profesora Emin Onata oraz Orhana Arda i ukończone w 1953 roku.

DCIM102GOPROGOPR3672.

Na terenie mauzoleum znajduje się również grób drugiego prezydenta Republiki, a jednocześnie przyjaciela Atatürka – İsmeta İnönü. Od strony północnej do Placu Zwycięstwa przylega Aleja Lwów. Nazwa bierze się od 24 hetyckich lwów. Przemierzam wzdluż aleję – turystów narodowości nie tureckiej jak na lekarstwo, no… może poza Japończykami, których tu zatrzęsienie. Plac jest pilnie strzeżony przez wojskowych. Wejście z plecakiem?

DCIM101GOPROGOPR5079.

Wykluczone, ale w sukurs przychodzą żołnierze, tutaj scena rodem ze studenckich korytarzy, gdzie przy pozostawieniu rzeczy otrzymuje się indywidualnie przydzielany numerek. Jestem trochę skołowany i nie mam bladego pojęcia czy wejście jest płatne. – Can I get there? – Dopytuję nieśmiało. Wartownicy wręcz rozentuzjazmowani, jakby gestami dawali do zrozumienia: Wejdź proszę przybyszu i podziwiaj jak wielki człowiek stąpał po naszej ziemi. W muzeum można obejrzeć pamiątki po Atatürku, jego osobiste rzeczy, ubrania, książki, dokumenty, zdjęcia. Dla zwiedzających otwarte są również pomieszczenia, a w nich makieta wagonu, jakim przemieszczał się władca, model Lincolna z 1934 roku, którym podróżował, a także sala kinowa z tematyką patriotyczną.

DCIM101GOPROGOPR5086.

Wychowawca-dyktator
Tuż przy symbolicznym sarkofagu, starsi w ciszy i zadumie. Wiek średni, to głównie seria selfie. Wycieczki szkolne nie robią sobie nic z powagi miejsca i baraszkują w najlepsze – choć to uproszczenie z mojej strony. Miejsce okupują strażnicy w charakterystycznych hełmach, które znacząco zwiększają ich wzrost i powagę. Obowiązkowo każdy musi sobie przy nim cyknąć zdjęcie salutując. Młodsi uczniowie wprawiają w zakłopotanie, bombardując pytaniami. Niektórzy ściskają dłoń.

DCIM101GOPROGOPR5077.

Za rządów Atatürka wprowadzono obowiązkowe nauczanie kobiet, a także ustawy gwarantujące im równość społeczną i polityczną. Jednakże niektórzy biografowie porównują go z Leninem i Mao Dzedongiem, inni z Mussolinim i Hitlerem. Sięgał on do procesów pokazowych; że w dniu egzekucji swych przeciwników, których oskarżył o próbę zamachu, 7 sierpnia 1926 r. urządził demonstracyjny bal przy zachodniej muzyce; że następnego dnia zmył w parlamencie głowę przestraszonym deputowanym: – To ja zawładnąłem armią. To ja zawładnąłem krajem. To ja zdobyłem władzę. Dlaczego nie miałbym zawładnąć ludem? Ludzie, którzy zginęli tej nocy, chcieli mi tego zabronić. Ale Turcja to ja. Popłynęła krew, ponieważ chcieć mnie zniszczyć, to chcieć zniszczyć Turcję – to były słowa wychowawcy-dyktatora.

DCIM101GOPROGOPR5102.

DCIM101GOPROGOPR5116.

DCIM101GOPROGOPR5107.

Źródło:
http://www.polskieradio.pl/8/1594/Artykul/883407,W-stambulskiej-kaplicy-milosnego-cierpienia-Orhana-Pamuka

https://zataturkiemprzezturcje.wordpress.com/2013/07/31/w-zamku-ataturka/

http://wedrowni.ufale.pl/turcja-turcy-atatruk/

https://pl.wikipedia.org/wiki/An%C4%B1tkabir

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *